25 сентября 2020

ИХЬТИНБУРНИ КИМИ ТУШ

Чеб ичкиlин есирвиле гьатнавай,
Ахьтин бязи rIелнавайбур кими туш.
ГъвечIи-чIехидан виляй аватнавай,
Хуьр чпел мягьтелнавайбур кими туш.

КIвализ хтайла нилигиз кьуд патаз,
Тахсир квачиз са жизвидлай паб гатаз.
Гагь галтугиз кIвале аялар титаз,
Кьилиз эсер янавайбур кими туш. 

Ичкид геле гъатна даим-датIана,
Чина авай рангарни кваз атIана.
Кьилел еке бедбахтвилер атана,
Чпин кьисмет гьалнавайбур кими туш.

ЗатI амай кьван бутылкадин шуьшеда,
Дуьнья вичин гафаралди къечIеда.
КIвалах тийиз гьатна юкъуз куьчеда,
Чандик мерез кянавайбур кими туш. 

Акьван туькьуъл дад галай хьиз явшандихъ,
Марифатсуз къилих жедан инсанцихъ?!
ТуькIуьн тийиз вичин багъри хизандихъ‚
Йисаралди хъелнавайбур кими туш. 

Сад гьалтна зал, хирер алай кIуфарал,
Юкь экъисна къускъун хьанвай юрфарал.
Эхь, Салигьа вичин хци гафарал, 
Дамина эцянавайбур кими туш.

                                                            1982-иис. 

24 сентября 2020

СУЬЛГЬУЬЖАТ

СУЬЛГЬУЬЖАТ
(гъезел)

Вучиз вуна зи рикIикай кьаз авач хабар, Суьлгьуьжат?!
Ви дердинай зи рикI кана, хьанва хьи къабар, Суьлгьуьжат!

Инанмиш хьукь, ви кIанивал гьатна чанда дели я зун,
Инсаф ая, чIугваз тамир зав и агьузар, Суьлгьуьжат.

Вун акурла, чанда зурзун гьатна, завай акъваз жедач,
Зи бедендик акатнава ашкъидин азар, Суьлгьуьжат.

Дуьньяд винел ашкъид рекье чан гайибур пара ава,
Ша, жемир тIун ашкъидикай .вунни бейхабар, Суьлгьуьжат!

КIанивал гатфарин бере ахъа жери къизилгуьл я,
КичIе я заз а цуькведал бейхабар къваз хар, Суьлгьуьжат.

Вучиз акьван перишандиз акъвазнава ви назлу чан?
На вуж патал фикир чIугваз, кьазва ви рикI дар, Суьлгьуьжат?

Вун паталди, гьар са чIавуз, зи ширин чан къурбанд я ваз,
Кьин хьурай гьа ви киферал, гьа вун я зи яр, Суьлгьуьжат!

Вучиз вуна гадарзава икI зи винел тегьнед къванер?
Лейли, Межнун сад садакай хьайид туш бизар, Суьлгьуьжат.

Элдин мецел ргазва, вун рахай писни хъсан гафар‚
Ви къаст яни даим гьа зи вилел хьун накъвар, Суьлгьуьжат?

И дуьньядал чна кьведа ширин суьгьбет мус ийида?
Югъди-йифди и суал гваз физва хьи йисар‚ Суьлгьуьжат.

Зун акурла, вун яргъалай айгьамралди куьз рахада,
Шимшед пIузаррикаи хъуърез, чукIуриз нурар, Суьлгьуьжат?

Муьгьуьббатлилай дуьньяда мад вуч багьа затI ава кьван?
Вафалу хьухь кIанивилиз, ая ихтибар, Суьлгьуьжат!

Женнетдин багъданн гьич заз, вун рикIеваз, ахвар къведач,
Даим мецел эзбер ийиз гьа ви гуьзел тIвар, Суьлгьуьжат.

Чи кьведанни рикIяй-рикIиз рехъ авайди чизвачни ваз?
Гьар вун рикIел атайлахъди, ишеда зи тар, Суьлгьуьжат.

Билбил ава, са цьук патал, ялвал ийиз, женнет-багъда...
Язух ша ваз, а билбилдин рикI ийимир тIар, Суьлгьуьжат.

Ви яр Салигь икьван кумир, инсаф ая, рагьим ая,
Аманат хьуй зи патай ваз и ялаврин чар, Суьлгьуьжат.


ТУЬКВЕНЧИ

Хканамаз туьквендиз мал
Нефи къумбар жез, туьквенчи.
Къачуда ви беденди квал -
Вердиш хьанва нез, туьквенчи. 

Чун гьисабиз на гьунарсуз. 
Ялтах жемир акI кьадарсуз‚
Рахадайла ваз хабарсуз,-
Патай физва мез, туьнвенчи.

Гьар юкъуз тIямлу хуьрекар -
Нез, кIватIиз къвалав «куьмекар»,
Халкьдикай атIуз кепекар
Жибиндиз чукьвез, туьквенчи.

Фагьум тийиз гьалал-гьарам,
Терездин туьд кьуна тIарам‚
Килодикай пуд виш грамм, 
АтIуз, чал хъуьрез, туьквенчи.

Къад манат путулкад къимет,
Арадаваз хатур-гьуьрмет. 
Ви ягьсузвал эхир‚ Гуьлмет‚
Акъатда кимез, туьквенчи.

Къе килиг халкь аватIа гьикI,
Нефсиниз рехъ гудани икI?
Я виждансуз, бес а ви рикI,
Герек къведа квез, туьквенчи?

Вун батIул я, къвемир акI хъел,
Ахпа чухваз амукьда цIвел.
Салигьа гьазурнава кьел.
Вегьиз ви хирез, туьквенчи. 

КЪУЛЛУГЪЧИ ИТИМДИННИ АДАН ПАПАН ДЕРДИЯР

Паб:   Я итим чаз къвезвай ванер,
           Язва чал гьалчзавай къванер.
           Абуру акьалждалди кьенер,
           И месэла гьялна кIанда.

Итим: Я, паб, абуруз гана за яб,
           ПIузарривай гуьцIна «шараб».
           Фитнекаррин сивиз кIараб‚
           Вигьиз мецер лална кIанда. 

Паб:    - «Раб кутаз, риб хуткудзава»,
           Лугьуз ванер акъудзава.
           Вучиз вахтар ракъурзава?
           Абурун тум цавална кIанда! 

Итим: - Садаз шифер, садаз кIарас,
           Гайила дуьз жеда «какраз».
           Къуллугъ гана Омар, Абас,
           Кьведан сив агална кIанда. 

Паб:     Акурла ви шиндакьвилер,
            Бязибуруз къвезва хъилер,
            Шегьерда авай чи кIвалер,
            Хцин кIвачиз яна кIанда, 

Итим: Къурхуяр туз кхьей чарар,
           Чир хьанва заз абурун тIварар.
           «Эхь»‚ «ун», лугьуз, фитнекарар
           Жувалай эляна кIанда. 

Паб:     - Складчидихъ галаз ара...
            Гьатна халкьдин сиве-сара.
            Тади гьалдаая чара...
            Жезамай кьван ялна кIанда.

Итим:  - Жегъидай туш квез ихьтин вахт,
            Цава лув гуз ава куь бахт,
            Абуруз девлет къвезвай «шахт»,
            Салигь, ша, агална кIанда.
                                                             1992-йис

21 сентября 2020

ХЬАНА ХЬИ

Эй юлдашар‚ вичел кьве чин
Алай «савдагар» хьана хьи.
Гуьзел девран барбатIна чи,
Им эх тежер кар хьана хьи. 

Шузар хъуьрез чаз виликай,
Бейхабар яна кьулухъай.
Чи гьукуматдихъ галукьай,
Сагъ тежер азар хьана хьи. 

«Перестройка! Перестройка!
Куьн женнетда жеда пака»...
Вад манатдай вечрен кака. 
Гуз-къачур базар хьана хьи. 

Килигнач я кьулухъ-вилик
Тунач коммуннист-большевик.
Партиядал илигна кьуьк,
Русвагь авур тIвар хьана хьи. 

Гафар хъсан, крар кесер‚
Ягьсузриз хьанач эсер:
Эхир чукIурун СССР.
РикIевай къастар хьана хьи, 

Чеб накь хкечIна руьхъведкай.
Ни чIугвазва гьар цуькведкай.
Капиталистриз чи уьлкведкай
Къекъведай бульвар хьана хьи 

Горбачева тзаф-еке,
Совет халкьдал гъана леке.
Ругуд йисан къене уьлкве
КIан квачир тагъар хьана хьи.

КIварчагъ Салигь, вун я жед гьахъ,
Инанмиш хьухь пакад йикъахъ
Са бязибур, чеб яз нагьахъ.
Чаз гузвай къургъар хьана хьи.

БАКУ

И кьил,а кьил аквач вилиз,
Я вун гурьчег шегьер Баку.
Гьар камуна шадвал ийиз,
Тамашна за нер, Баку.

Гугьуз жеда ваз лап женнет,
Гьакьван бул я гьар са нямет.
Виш саралди нафтIад девлет,
Ава куьтягь тежер, Баку.

Яваш камар къачуз жуваз,
Фена зун икI вилик юзаз,
Гьейран хьана акурла заз,
Кьакьан гуьрчег кIвалер, Баку.

Такур ксар белки ягъач,
Заз акур хьиз къе вун амач.
Машинарин тум-кьил авач,
Сел хьиз шегьре рекьер, Баку.

Шумудни са завод-фабрик,
Щийи метро чилин каник.
Югъ-къандивай физва вилик
Гьа ваз хас тир тегьер, Баку.

Ирид версиниз кьил-кьиле,
"НафтIад къванер" шеьер гьуьле,
Сагърай ви зегьметчи фяле,
Адан гужлу гъилер, Баку!

Гьа им тир Салигьан арзу:
Ваз тамашиз атана зун.
Вахъ цигел яз хтана зун,
Аламаз вал вилер, Баку.

ЖЕДА ЧУН

Юлдашар, чахъ мягькем садвал
ТахьайтIа ажиз жеда чун.
КвадрайтIа рикIин шадвал,
ЧIуру рекьяй физд жеда чун.
 
Къе уьлкведа авай дарвал -
Хьанава чи рикIиз тIарвал.
Чи Ватандин ихтибарвал 
ХвейитIа, виниз жеда чун.

Куьз герек я и къал-макъал,
Адан мензил жедач мукьвал.
Ахпа къведа четин йикъал,
Шелни-хвал ийиз жеда чун.
 
Адалат хуьх, хьана икьрар,
Ислягь хьун я халкьдин къарар.
Къе чи кьилел атай крар. 
Са къуз рикIел гъиз жеда чун. 

Икьван гагьди пакдиз хвена.
Бес чи намус гьиниз фена?
ИкI хьайитIа, мад элкъвена
Кьулухъди хъфиз жеда чун. 

14 сентября 2020

ЮЛДАШАР, ЗУН МИЙИР АЙИБ

Юлдашар, зун мийир айиб,
Са дерт агъзур, виш хьана зи.
Я сагъ хьун туш, я им уьлуьб,
Михьиз кьил дегиш хьана зи.

Вад югъ я экъечIна хуьрай,
ТIал къати жез ийиз гьарай.
РикIиз сакIан текъвеэ кьарай,
Гьар патахъ тешвиш хьана зи.
 
Духтурхана... рикI я дарих,
Жуван тIал-квал тежез чуьнуьх.
Мийирр куьне им зи синих,
Фикирар къизмиш хьана зи.

Акуна заз, абурун гьуьрмет.
Пиф-югъ авач чIугваз зегьмет.
Са декьикьа тежез хелвет,
Валлагь рикI суьзмиш хьана зи.

ЦIуд югъ я тIaл югъ гьатна гъиле,
Акьул тунач я зи кьиле.
Амукьнач зун я зи геле,
И кардихъ вердиш хьана зи. 

Садбуру ам лугьуз бивел,
Кав кьаз хьанач завай эвел.
Эхир кар атайла кIевел‚ 
Чанни кваз пузмиш хьана зи. 

Салигь, уьмуьр туш хьи шербет,
Жери затI я шадвални-дерт.
Ван хьайи тахьурай перт,
Гила къил дуьзмиш хьана зи.

                                        Октябрь, 1969-йис.

13 сентября 2020

КЬУДАР

Девлетдихъ галтугиз кутамир умуд‚
Ам са йифиз ваз аквазвай ахвар я.
КIантIа лезги, эрмени, урус, чувуд, 
Са ивидин стхаярни-вахар я.

ХХХ

КIан хьуналди акI ваз женнет жегъидач,
Намуссуздан уьмуьр даим жегьеннем я.
Игитдин тIвар эбеди яз рекьидач, 
Ам несилдин багъда авай къелем я. 

ХХХ 

И дуьньяда вун кьена, зун амукьда,
Лугьур чIуру фикир, рикIяй фимир, дуст! 
Вун хабарсуз цавай-чилел алукьда,
Ша, вуна акI дуьнья кIевиз кьамир, дуст! 

ХХХ 

Уьмуьр я ам акваз-такваз акъатдай,
РикIел алачир беладик акатдай,
Ажал дуст жеч ви гевилдив агатдай,
"Зун", "зун", лугьуз‚ кьама ялар твамир, дуст!

ВУЧ АВУРАЙ?

Веледрикай рнкIиз регьят
Тахьай касди вуч авурай?!
Рекьидалди чанда и дерт 
Гьахьай касди вуч авурай?!

Такьуй лугьуз цуькверал хар,
Авунай за ялвар-яхар.
Чизамачиз йифен ахвар,
Квахьай касди вуч авурай?!

Саникайни тежез чара,
Амукьнава тIуб кьаз сара.
Чан аламаз мичIи сура,
Авай касди вуч авурай?!

Гьа икI физва варцар-йикъар,
Кас авач дердина акьар. 
Зулун марф хьиз вилин накъвар,
КIвахьай касди вуч авурай?

РИКIИН ХИЯЛАР

Агь, уьмуьр, физва вун, ийиз хиялар:
Гьар садахъ вичин са мурад ава. 
Магьрум хьайи кас авачиз аялар,
Адаз руьгьдин няметрикай вуч дад ава?! 

Инсанар вири сад я, якни-иви я,
Анжах ранг, чIал, миллетриз чара я.
Гзафбур чпин адетрал кIеви я,
Дуьньяда гьижрандик квайбурни пара я. 

Мехъерни сувар хьайила шад жеда зи хуьр, 
АлукIна цIийи партал, шад-хурам къекъвез,
Инсанар са-сад пуч жезва эхир... 
КIандай дуьньядал элкъвена хуьквез. 

Агъ, хиялар, хиялар, гьикьван дерин я… Куьн, алцумдай терез, агакьдай чка жеч. Кьиникь туькьуьл яз, дуьнья ширин я. Жуваз кIандайвал гьар са йикъа жеч. 

РикIиз кIанда дуьньядал лув туз цавара,
Уьмуьрдал дамахдай жуьрэт ава захъ. Жуван халкь патал азад лувара,
Куьтягь тежер гафарин девлет ава захь. 

Гьар юкъуз, Салигь,  ви рикIин хиялар,
Зарбдиз  авахьзавай зацI хьиз гужлу я. АватIани захъ зи багъри аялар,
Зун гьамиша жуван халкьдиз буржлу я. 

                                   1974-йис. 

12 сентября 2020

ЧИ ГЬАР САДАН БУРЖИ Я

Фу авачиз уьмуьр жедач,
Гьадал я чи дамахар. 
Ам бул тирла туькIвейдай яхъ,
Амай вири кIвалахар.

Ам дуьньяда виридалай
Азиз я чаз масан я. 
Гьар са касдиз адан къадир,
Чир хьайитIа хъсан я.

Гьуьрмет, хатур авай чка
Адаз гъакьван кIан жеда. 
Вичин къадир течирбуруз,
Факай кIеви къван жеда.

Ам гьасилиз чи инсанрин,
Зегьмет гзаф, харжи я.
Виридалай фаз гьуьрметун
Чи виридан буржи я. 

ЯПУН ТIАЛ

Са гьафте я, гьатна япа, 
Акъат тийир тIал жедани?!
Ван къвен тийиз кьуна гъапа,
Бес мезни кваз лал жедани?! 

Акурд туш ихьтин мусибат,
Секинвал тежер са бубат. 
Къалуриз заз вичин гьайбат,
Итимдал и гьал жедани?!

Са патахъни тежез ярхар,
Квахьна михьиз йифен ахвар.
Гагь кьил тIа жез, гагьни сухвар,
Экуь дуьнья сал жедани?!

Цана япа дарман квай яд,
Кьве сятдилай тикрариз мад.
И кардини ганач гьич дад,
Акваз къвер ажал жедани?

РикI тешвиш жез гьарнихъди физ, Дезгягь жеда мадни йифиз. 
Фан иштягьни квахьна михьиз,
Чандал икьван звал жедани?

Дамар чIугваз, кьуна туьтер,
Эверер ягъиз жуьтер-жуьтер.
Салигь ,япун тIал икI бетер,
Я лугьуз бейгьал желани? 

                                                1972-йис

Избранное сообщение

ЖУВАКАЙ ГАФ